Względy słuszności i względy humanitarne

Względy słuszności i względy humanitarne w upadłości kosnumenckiej nadają tej instytucji prawnej elastyczność.Upadłość konsumencka nie jest oceniana w pewnych okolicznościach w sposób sztywny. Pozostawiają one sądowi na wydanie postanowienia w oparciu o jego uznaniowość. 

Co jeżeli nie jestem pewien, czy mój wniosek z uwagi na moje postępowanie nie zostanie oddalony?

 

Wcześniej poruszaliśmy kwestie przesłanek pozwalających na ogłoszenie upadłości. Wydawać by się mogło, że zasady kierujące prawem upadłościowym są kategoryczne i nie ma miejsca na odstępstwa. Jest jednak inaczej. Czasem z pozoru beznadziejna sprawa może zakończyć się pozytywnie dla dłużnika. Dlatego właśnie warto spotkać się z profesjonalistą w celu omówienia swojej sytuacji i ustalenia czy być może w sprawie, pomimo pozornie trudnego stanu faktycznego, nie występują okoliczności aktualizujące względy słuszności i względy humanitarne w upadłości. Analiza przepisów prawa upadłościowego doprowadziła nas bowiem do wniosku, że instytucja upadłości została wprowadzona przez ustawodawcę przede wszystkim w celu pomocy dłużnikowi, aby ten powrócił do społeczeństwa – pod każdym względem. Dlatego pomimo wydawać by się mogło kategorycznych przepisów, w ustawie znalazły się również takie, które zmuszają do refleksji i które nakazują spojrzeć na dłużnika przede wszystkim jak na człowieka szukającego pomocy.

 

Bezwzględne przesłanki oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości

 

Zgodnie z przepisami Sąd bezwzględnie oddala wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli dłużnik doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. W takiej sytuacji względy słuszności i względy humanitarne w upadłości nie mają zastosowania. W takich sytuacjach Sąd bezwzględnie jest zobligowany do oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Kwestie te przybliżymy Państwu w kolejnych artykułach.

 

Kiedy Sąd powinien kierować się względami słuszności i względami humanitarnymi?

 

W ustawie są wskazane również inne przypadki, kiedy Sąd winien oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości, ale może zdecydować o przeprowadzeniu postępowania z uwagi na względy humanitarne lub względy słuszności. Tym samym nie są to przesłanki, którymi Sąd powinien kierować się bezwzględnie. Przeciwnie. Pojawiają się tutaj względy słuszności i względy humanitarne w upadłości. W ustawie został wskazany pewien katalog wspomnianych negatywnych przesłanek ogłoszenia upadłości, które odnoszą się do okresu 10 lat przed dniem zgłoszenia wniosku. Sąd musi zbadać czy w stosunku do dłużnika prowadzono postępowanie upadłościowe i czy zostało ono umorzone z innych przyczyn niż na wniosek dłużnika, czy ustalony dla dłużnika plan spłaty wierzycieli uchylono z przyczyn leżących po stronie dłużnika a również opisanych w ustawie, czy dłużnik mając taki obowiązek, wbrew przepisom ustawy nie zgłosił w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości, bądź czy czynność prawna dłużnika została prawomocnie uznana za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli. Ponadto Sąd bada rzetelność wniosku złożonego przez dłużnika, ustala czy wszystkie informacje w nim zawarte są prawdziwe i czy są zupełne. Niezgodność i niezupełność informacji również może być przesłanką do nieuwzględnienia wniosku o ogłoszenie upadłości. Jednak tutaj ponownie ustawodawca wskazuje na względy słuszności i względy humanitarne w upadłości.

 

Względy humanitarne i względy słuszności – nieostre pojęcia, pozwalające na elastyczne stosowanie prawa.Względy słuszności i względy humanitarne

 

Czym dokładnie są względy humanitarne, a czym względy słuszności?

Względy słuszności i względy humanitarne nie zostały w żaden sposób zdefiniowane w ustawie. Ustawodawca nie wyjaśnił co dokładnie miał na myśli wskazując na wspomniane zasady, nie wskazał, jakie stany faktyczne mogą zostać zakwalifikowane jako angażujące wspomniane zasady. Sytuacja wydawałaby się z pozoru kłopotliwa. Jednak faktycznie takie działanie ustawodawcy dało szansę wielu osobom. Sąd nie jest bowiem w żaden sposób ograniczony ustalając czy w danej sprawie winny być brane pod uwagę przede wszystkim wspomniane względy słuszności i względy humanitarne w upadłości. Uznać należy, że mamy tutaj do czynienia z pewnego rodzaju uznaniem sędziowskim. To Sąd indywidualnie bada każdy stan faktyczny, każda sprawa traktowana jest w sposób indywidualny i dla siebie właściwy. Względy humanitarne są najprościej względami człowieczeństwa, mają na celu poszanowanie drugiego człowieka i okazania mu szacunku. Człowieczeństwo jest najważniejsze i ma to wymiar również w postępowaniu upadłościowym. Ustawodawca miał na względzie, aby  instytucja upadłości konsumenckiej została skierowana przede wszystkim do dłużnika – ma ona bowiem pomóc dłużnikowi aby ten powrócił do społeczeństwa, często wyszedł z bardzo trudnej sytuacji nie tylko ekonomicznej, ale właśnie przede wszystkim społecznej. Zadłużenie bowiem ma wielokrotnie wpływ nie tylko na finanse dłużnika, ale również cały jego byt jako człowieka – jako pracownika, rodzica, małżonka. Najprościej więc mówiąc postępowanie to ma pomóc dłużnikowi na nowo stanąć na nogi i poczuć się  pełnowartościowym człowiekiem. Względy słuszności, również niezdefiniowane w ustawie oznaczając, że Sąd winien uwzględnić ogólnie przyjęte w społeczeństwie zasady prawidłowego postępowania, kierować się etyką.

 

W jakich sytuacjach Sąd powinien zastosować względy słuszności i względy humanitarne?

 

Kiedy Sąd powinien zastosować względy słuszności i względy humanitarne w upadłości?

Jest wiele sytuacji, kiedy Sąd, pomimo wystąpienia negatywnych przesłanek ogłoszenia upadłości, winien uwzględnić wspomniane względy słuszności i humanitarne, a tym samym odwołać się do podstawowych wartości moralnych.

Przykładami takich sytuacji są bezspornie:

  • choroba dłużnika uniemożliwiająca mu podejmować pracę zarobkową, bądź powodująca że dłużnik faktycznie wszelkie środki pożytkował na leczenie.
  •  choroba członka dłużnika, kiedy ten poświęcał się wspieraniu i pomaganiu choremu, a także angażował na tę pomoc wszelkie środki     finansowe.
  •  niezawiniona utrata przez dłużnika pracy, która stanowiła dla niego źródło utrzymania.
  •  wszelkiego rodzaju klęski żywiołowe, np. utrata upraw w wyniku suszy, śmierć bydła,pożar gospodarstwa, pożar domostwa.
  • niepełnosprawność uniemożliwiająca również podejmowanie zarówno odpowiedniego zatrudnienia jak i działań, jakie zostały nałożone na dłużnika ustawą.
  •  sędziwy wiek, również umożliwiający, aby podejmować zatrudnienie i spłacać zadłużenie.
  •  występowanie u upadłego zaburzeń psychicznych, np. depresji.
  • wielodzietność.
  • nieposiadanie przez dłużnika godnych i podstawowych warunków do życia.

Opisane powyżej sytuacje są tylko przykładowe. Jak wskazaliśmy, katalog takich sytuacji nie został w żaden sposób ograniczony przez ustawodawcę. Powoduje to, że każda sprawa powinna być rozpatrywana w sposób indywidualny.

 

Nie masz pewności?

Nie masz pewności czy Twoja sytuacja pozwala na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości? Skontaktuj się z nami. Dołożymy wszelkich starań, aby pomóc. Zapraszamy również do lektury artykułu „Ile trwa postępowanie w upadłości konsumenckiej”

Źródło :
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz.U. 2003 nr 60 poz. 535)