Nie od dziś wiadomo jak ważna jest ochrona naszych danych osobowych i dokumentów jak dowód osobisty, paszport. Szczególnie dzisiaj, kiedy wiele spraw może zostać sfinalizowanych przez internet, po podaniu zaledwie kilku danych określonych w dowodzie osobistym, bez konieczności odwiedzin np. placówki bankowej.

Kradzież lub zguba dowodu osobistego – co robić?

Jeśli doszło do zdarzenia, w trakcie którego nasze dane osobowe mogły wpaść w niepowołane ręce, konieczne jest natychmiastowe powiadomienie banku o zaistniałej sytuacji i zastrzeżenie dowodu osobistego. Jeśli mamy pewność, że nasze dokumenty zostały skradzione, niezbędne jest powiadomienie Policji. Brak takiego działania wiąże się z realnym zagrożeniem wystąpienia daleko idących konsekwencji, takich jak posłużenie się naszymi danymi w celu uzyskania pożyczki.

Dowód osobisty to źródło informacji o osobie – imię, nazwisko, imię ojca, numer Pesel oraz seria i numer dowodu. Dane te pozwalają na zaciągnięcie zobowiązania w sieci, dlatego konieczna jest nasza natychmiastowa reakcja!

Co grozi za posługiwanie się czyimiś danymi w celu uzyskania kredytu bankowego?

Oczywiście posługiwanie się naszymi danymi nie jest bezkarne, co nie zmienia faktu, że im szybciej zostanie podjęte przeciwdziałanie – tym większa szansa na uniknięcie problemów. Próba wyjaśnienia zaistniałej sytuacji bowiem może okazać się dla nas długotrwałym i kosztownym procesem. Posługiwanie się naszym dokumentem tożsamości, a także zaciąganie w związku z tym zobowiązań, uległo penalizacji w przepisach kodeksu karnego.

Zgodnie z regulacją art. 274 Kodeksu karnego, kto zbywa własny lub lub cudzy dokument stwierdzający tożsamość, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo nawet pozbawienia wolności. W art. 275 § 1 Kodeksu karnego uregulowano natomiast konsekwencje posługiwania się, kradzieży oraz przywłaszczenia czyjegoś dowodu, wskazano bowiem, że kto posługuje się dokumentem stwierdzającym tożsamość innej osoby albo jej prawa majątkowe lub dokument taki takie kradnie lub go przywłaszcza, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Przede wszystkim jednak uznać należy, że posłużenie się czyimś dokumentem w celu uzyskania kredytu znajduje swoje uregulowanie w art. 286 § 1 Kodeksu karnego, gdzie wskazano, że

kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębiorczego działania, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

Nawet próba posłużenia się takim dokumentem jest karalna – mówimy wówczas o usiłowania oszustwa. Wprowadzenie w błąd polega oczywiście na poświadczeniu nieprawdy co do swojej tożsamości, a co to za tym idzie przecież również zdolności kredytowej. Osiągnięcie korzyści majątkowej dla sprawcy jest oczywiste – osoba taka, może być poszukiwana przez długi czas.

Niekorzystne rozporządzenie mieniem polega na tym, że kredytodawca udzielił kredytu z zamiarem uzyskania jego spłaty. Problemy zaczynają się wówczas kiedy rzekomy kredytobiorca wskazuje, że nigdy nie zawierał żadnej umowy i pierwszą informacją dla niego w tym zakresie są np. pisma czy telefon z banku. Po zaistnieniu takiej sytuacji niezbędne jest podjęcie działania, jak przede wszystkim poinformowanie o sytuacji organów ścigania, a także współpraca z bankiem. Dlatego też właśnie tak istotne jest zastrzeżenie swoich danych po zagubieniu czy kradzież dokumentu – bez takiego działania możemy po prostu okazać się niewiarygodni dla kredytodawcy, który zgłosi się po spłatę udzielonego kredytu. Stąd bardzo ważny morał – chrońmy nasze dane.

Oszustwo bankowe

Od oszustwa uregulowanego w regulacji art. 286 Kodeksu karnego należy rozróżnić przestępstwo wskazane w regulacji art. 297 Kodeksu karnego, polegające na oszustwie finansowym. Zgodnie z art. 297 § 1 Kodeksu karnego:

kto w celu uzyskania dla siebie lub kogo innego, od banku lub jednostki organizacyjnej prowadzącej podobną działalność gospodarczą na podstawie ustawy lub albo od jej organu lub instytucji dysponujących środkami publicznymi – kredytu, pożyczki pieniężnej, poręczenia, gwarancji, akredytywy, dotacji, subwencji, potwierdzenia przez bank zobowiązania wynikającego z poręczenia lub z gwarancji lub podobnego świadczenia pieniężnego na określony cel gospodarczy, instrumentu płatniczego lub zamówienia publicznego, przedkłada podrobiony, przerobiony, poświadczający nieprawdę lub nierzetelny dokument albo nierzetelne, pisemne oświadczenie dotyczące okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wymienionego wsparcia finansowego, instrumentu płatniczego lub zamówienia podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Definicji dokumentu należy szukać w art. 115 § 14 Kodeksu karnego. Zgodnie z powołaną regulacją dokumentem jest każdy przedmiot lub inny zapisany nośnik informacji, z którym jest związane określone prawo, albo który ze względu na zawartą w nim treść stanowi dowód prawa, stosunku prawnego lub okoliczności mających znaczenie prawne.

Za okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania np. kredytu bankowego jest chociażby oświadczenie o sytuacji majątkowej, czy osobistej potencjalnego kredytobiorcy. Mają one znaczenie dla ustalenia przez kredytodawcę zdolności kredytowej. Należy mieć na uwadze, że umowa kredytu jest umową zaufania i kredytodawca w dużej mierze polega właśnie na oświadczeniach i informacjach przekazanych przez osobę ubiegającą się o kredyt. Za środek płatniczy uznać należy m.in. kartę kredytowa. Możliwość jej uzyskania również wiąże się z koniecznością przekazania do banku informacji, które pozwolą ustalić, czy osoba ubiegające się o wydanie karty kredytowej posiada zdolność do regulowania zobowiązań wynikających z posługiwania się kartą kredytową.
Mając na uwadze powyższe, bardzo istotne jest aby wypełniając dokumenty niezbędne dla uzyskania kredytu wykonywać przedmiotową czynność w sposób odpowiedzialny i rzetelny.

Zasada ograniczonego zaufania i rozwaga

Mając na uwadze powyższe, posługując się swoimi danymi, należy kierować się zasada ograniczonego zaufania. Warto rozważyć przetrzymywanie istotnych dokumentów na komputerze w folderze zabezpieczonym hasłem, przesyłanie skanów dokumentów zakodowanym pliku. Nie udostępniajmy naszych dokumentów ani danych osobom postronnym bez potrzeby, pilnujmy dokumentów zarówno w mieszkaniu, jak i w torebce. Po ich utracie podejmujmy szybkie i zdecydowane działanie. Pamiętajmy, że ktoś może posłużyć naszym dokumentem zawierając umowę kredytu za drugiej strony ekranu komputera, co uniemożliwi dokonania weryfikacji chociażby za pomocą posiadanego zdjęcia.