Względy słuszności i względy humanitarne

Utrata bliskiej osoby jest bez wątpienia dla rodziny i bliskich ogromnym przeżyciem. Pamiętajmy jednak, że okoliczność odejścia nie wiąże się z tym, że zobowiązania które pozostały po bliskim, przestają obowiązywać. Wierzyciele spadkodawcy mogą wówczas skierować swoje roszczenia do spadkobierców. Dlatego warto wiedzieć, jakie prawa przysługują wierzycielom, a jakie spadkobiercom i czy dziedziczenie długów jest czymś czego nie można uniknąć.

Rodzaje dziedziczenia

Prawo polskie przewiduje dwa rodzaje dzidzieczenia – dziedziczenie ustawowe oraz dziedziczenie na podstawie testamentu. Przy dziedziczeniu ustawowym – a więc jeżeli spadkodawca nie pozostawił testamentu, w pierwszej kolejności do dziedziczenia powołane są z ustawy dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek. Część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całosci spadku. Jeżeli dziecko spadkodawcynie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Jeżeli spadkodawca nie ma dzieci, do spadku zostają powołani jego małżonek i rodzice, natomiast jeżeli spadkodaca nie ma równeż małzonka – spadek przypada rodzicom.

Obecnie często spotykamy się z tym, że przyszły spadkodawca chce dokładnie rozrządzić posiadanym przez siebie majątkiem na wypadek śmierci. Do tego celu służy testament. Przepisy kodeksu cywilnego kategorycznie wskazuje, że: „rozrządzić majątkiem na wypadek śmierci można jedynie przez testament”. W związku na formę testamentu, dzielimy je na zwykłe oraz testamenty szczególne. Częsta formą testamentu jest sporządzenie go przez spadkodawcę odręczenie, z własnoręcznym podpisem i datą – jest to testament zwykły własnoręczny. Testement może zostać np. również sporządzony u notariusza.

Odpowiedzialność za długi spadkowe

Dziedziczenie długów wydaje się złożonym problemem w prawie polskim. Zgodnie z przepisami prawa, do chwili przyjęcia spadku, spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko ze spadku. Od chwili przyjęca spadku ponosi odpowiedzialność za te długi z całego swojego majątku. W razie prostego przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe bez ograniczenia. Natomiast w razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisieinwentarza stanu czynnego spadku. Takie ogranicznie odpowiedzialności odpada, jeżeli spadkodawca podstępnie pominął w wykazie inwentarza lub podstępnie nie podał do spisu inwentarza przedmiotów nalezących do spadku lub przedmiotów zapisów windykacyjnych, albo podstępnie uwzględnił w wykazie inwentarza lub podstepnie podał do spisu inwentarza nieistniejące długi.

Spadkobierca, który złożył wykaz inwentarza spłaca długi spadkowe zgodnie ze złożonym wykazem.dziedziczenie długów

Może dojść do sytuacji, w której spadkobierca przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza i spłacił niektóre długi spadkowe, a nie wiedział i przy dołożeniu nalezytej staranności nie mógł się dowiedzieć o istnieniu innych długów spadkowych. Wówczas ponosi on odpowiedzialność za niespłacone długi spadkowe tylko do wysokości różnicy między wartością stanu czynnego spadku a wartością świadczeń spełnionych na zaspokojenie długów spadkowych, które spłacił.

Natomiast w sytuacji, kiedy spadkoboerca przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, spłacił niektóre długi spadkowe i wiedział lub przy dołożeniu nalezytej staranności mógł się dowiedzieć o istnieniu innych długów spadkowych, ponosi odpowiedzialność za te długi ponad wartość stanu czynnego spadku, jednakże tylko do takiej wysokości, w jakiej byłby obowiązany je zaspokoić, gdyby spłacał należycie wszystkie długi spadkowe. Jak widac, dziedziczenie długów jest problemem złożonym i wymaga od spadkobiercy aktowności.

Solidarna odpowiedzialność

Co istotne, do chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialnośc za długi spadkowe. W sytuacji, jeżeli jeden ze spadkobierców spełnił świadczenie, może on żądać zwrotu od pozostalych spadkobierów w częściach, które odpowiadają wielkości ich udziałów.

Przyjęcie i odrzucenie spadku – sposób na obronę przed długami?

Możliwośc przyjęcia bądź odrzucenia spadku uznać należy za uprawnienie spadobiercy. Spadkobierca może przyjąć spadek jak już wskazano – bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (jest to przyjęce proste), przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (jest to przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), badź też spadek odrzucic. Oświacdczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się tytule swojego powołania. Brak oświadczenia spadkobiercy w terminie 6 miesięcy oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza – a więc przyjęcie z ograniczeniem odpowiedzialności za długi. Co ważne – oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku nie może być odwołane. Oświadczene to składane jest przez spadkobiercę przed sądem lub notariuszem. Spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, jak jakby nie dożył otwarcia spadku, a więc dziedziczenie długów nie zachodzi.

Wierzyciel – odczywiście również posiada swoje prawa

Odrzucenie spadku, w sytuacji powzięcia wiedzy o tym, że spadkodawca posiadał niespłacone zobowiązania, wydaje się czasem jedynym racjonalnym rozwiązaniem. Należy jednak pamiętać, że wierzyciele w tej sytuacji również posiadają swoje uprawnienia. Dla wierzycieli dziedziczenie długów przez spadkobierców jest możliwością uzyskania swojej wierzytelności. Zgodnie z przepisami, jeżeli spadkobierca odrzucił spadek z pokrzywdzeniem wierzycieli, każdy z wierzycieli, którego wierzytelność istniała w chwili odrzucenia spadku, może żądać, ażeby odrzucenie spadku zostało uznane za bezskuteczne w stosunku do niego według przepisów o ochronie wierzycieli w razie niewypłacoalności dłużnika. Uznania odrzucenia spadku za bezskuteczne można żądać w ciągu szcześciu miesięcy od chwili powzięcia wiadomości o odrzuceniu spadku, lecz nie później niż przed upływem trzech lat od odrzucenia spadku.

Stwierdzenie nabycia spadku – jest istotne

Dla skutecznego domagania sie przez wierzyciela należności wynikająych z długów spadkowych konieczne jest posiadaniem przez niego stwierdzenia nabycia spadku. Pozwala to bowiem na jednoznaczne ustalenie przez Sąd, kto jest faktycznie spadkobiercą dłużnika. Sąd na wniosek osoby mającej w tym ineteres – a bezspornie możliwośc egzekwowania zobowiązania wydaje się takim ineteresem – stwierdza nabycie spadku przez spadkobierce. Notariusz natomiast może sporządzić akt poświadczenia dziedziczenia. Zgodnie z przepisami prawa, domniemywa sie, ze osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedzicznia, jest spadkobierca. Stwierdzenie nabycia spadku oraz poświadczenie dziedziczenia nie może nastapić przed upływem szczęsciu miesięcy od otwarcia spadku. Wynika to z powołanych powyżej kwestii dotyczących mozliwosci przyjęcia bądź odrzucenia spadku. Termin ten może zostać skrócony, jeżeli wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.

Warto rozmawiać – a dziedziczenie długów niech nie będzie tabu

Mając na uwadze opisane powyżej kwestie, warto rozmawiać zw swoimi bliskimi o zobowiązaniach, jakie posiadają. Bezspornie taka wiedza pozwoli nam na podjęcie właściwych decyzj i ochronę swoich praw. Dziedziczenie długów jest bowiem zdarzeniem, z którym spadkobierca może sobie poradzić i rozwiązać.